Μαίανδρος. Ἡ λαβή τῶν θεομάχων

Κάποτε στο φως του φεγγαριού ο βασιλιάς της Φθίας ο Πηλέας. είδε μια πανώρια θεά να χορεύει μαζί με τις κόρες των νερών. Ήταν η θεά Θέτιδα, που η προφητεία του Προμηθέα την ανάγκαζε να παντρευτεί θνητό, ώστε να μη γεννηθεί αυτός, που θα ανέτρεπε τον παντοδύναμο Δία!

Το υπέροχο αυτό θέμα απεικονίζεται έξοχα στο εσωτερικό ερυθρόμορφης κύλικας[1] του 500 π.Χ. που τώρα βρίσκεται στο μουσείο του Δυτικού Βερολίνου. Η έξοχη αυτή απεικόνιση παρουσιάζει τον Πηλέα, να αψηφά τα φίδια της θεϊκής μεταμόρφωσης που τον δαγκώνουν παντού, καθώς και το λιοντάρι που ωρύεται γαντζωμένο στην πλάτη του. Ο Πηλέας νικά τις μεταμορφώσεις της πεντάμορφη θεάς, χρησιμοποιώντας την ιερή “χειρώνιο λαβή”, ή «Μαίανδρο» όπως έγινε αργότερα γνωστό, το διάσημο αρχαιοελληνικό σύμβολο της ήττας των θεών!

Τα λεξικά πράγματι επιμένουν στην ανόητη στερεότυπη άποψη, πως Μαίανδρος είναι: «το διακοσμητικό αρχαιοελληνικό σχήμα που υπενθυμίζει τους ελιγμούς του ποταμού της Καρίας Μαίανδρου, όπου πρωτοευρέθη και εκ του οποίου έλαβε το όνομα». Μπορεί πράγματι να πήρε το όνομα απ’ τον ποταμό πλησίον του οποίου πρωτοευρέθη, αλλά είναι ολότελα ανόητο να πιστεύουμε ότι τα απανταχού της γης ελληνοπρεπή αυτά ευρήματα, απεικονίζουν με πάθος τις χάρες και τους “ελιγμούς” ενός άγνωστου εν πολλοίς ποταμού της Ασιατικής Καρίας.[2]

Εικόνα: Ο Πηλέας καταβάλλει τη Θέτιδα με τη “μαιάνδριο ζεύξη χειρών ή χιρώνιο λαβή”! Εσωτερικό ερυθρόμορφου κύλικα που χρονολογείται γύρω στο 500 π.Χ. Δ. Μουσείο Βερολίνου.

Σημειώνουμε εδώ, ότι ο συσχετισμός της λαβής αυτής, ή μια χούφτα γαντζωμένη μεσ’ στην άλλη, που σαφώς σχηματίζει το διάσημο ελληνοπρεπές γραμμικό σύμβολο του μαίανδρου, είναι εδώ ολοφάνερος. Δε βλέπω όμως πουθενά να σχολιάζεται έτσι, αυτός ο ολοφάνερος παραλληλισμός, που τόσο τιμά τον «παγκόσμια γνωστό ελληνικό Μαίανδρο», που απλά είναι γνωστός μόνο, ως ένα πανέμορφο διακοσμητικό γραμμικό εφεύρημα και όχι ως πιθανό ιερό σύμβολο ανύψωσης του ανθρώπου στο βάθρο του ισάξιου αντιπάλου των “θεών”. Η μαιάνδριος ζεύξη των χειρών, είναι εξαίρετος συμβολισμός κάθε ηρωισμού και αξιοσύνης.

Απ’ το πλήθος των αρχαιοελληνικών αγγειογραφιακών αναπαραστάσεων σαφώς διαφαίνεται ότι η λαβή αυτή, η χειρώνιος λαβή ή χειρώνιο πλέγμα ή όπως αλλιώς κι αν αποκαλούσαν την συγκεκριμένη αυτή λαβή στο παρελθόν, αποτελούσε το ιδιαίτερο ίσως και ιεροπρεπές έμβλημα των θεομάχων Ελλήνων ηρώων! Το μεγαλειώδες σχηματικό σύνθημα ότι και οι θεοί ηττώνται! Ο Μαίανδρος λοιπόν ήταν πιθανότατα η γραφική παράσταση της θεϊκής ήττας, από ψυχωμένους θεομάχους ήρωες!

Την “μαιάνδριο λαβή”, όπως δικαίως πλέον θα πρέπει να την αποκαλούμε, τη χρησιμοποιεί κατ’ επανάληψη ο κατ’ εξοχήν θεομάχος Ηρακλής, όπως φαίνεται τονισμένη ξεκάθαρα στην αριστουργηματική αυτή απεικόνιση της πάλης του Ηρακλή με τον Τρίτωνα, σε αγγειογραφία του 550 π.χ. όπου βλέπουμε τον Τρίτωνα να πασχίζει μάταια ν’ ανοίξει μπροστά από το στήθος του, τα κλειδωμένα με την μαιάνδριο λαβή ατσαλένια δάχτυλα του ανίκητου ήρωα!

Εικόνα: Ο Ηρακλής καταβάλλει τον Τρίτωνα με την “μαιάνδριο λαβή”. Αγγειογραφία του 550 π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Ταρκυνία.

Την ολοφάνερη σχέση διακοσμητικού μαιάνδρου και μαιάνδριας λαβής μπορεί κανείς εύκολα επίσης να διαπιστώσει στο σύμπλεγμα Πηλέα και Θέτιδας[3] όπου η αξία της εν λόγω λαβής στο κέντρο της παράστασης υπερτονίζεται στεφανωμένη ολόγυρα απ’ τον σχηματοποιημένο πλέον μαιάνδριο συμβολισμό. Δεν πρέπει επίσης να είναι τυχαίο, ότι πλήθος αγγειογραφιών που υπαινίσσονται θεϊκή ήττα, ή υπέρμετρο ηρωισμό, συχνά στεφανώνονται από μαίανδρο!

Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι δεν είναι καθόλου τυχαία η ευρύτατη διάδοση κατά την αρχαιότητα του παραπάνω μαιανδρικού συμβολισμού. Αποτελούσε ένα διαχρονικό δώρο των μυθολογικών χρόνων, στους κλασικούς και νεότερους χρόνους των μεσογειακών απογόνων του Έλληνα. Ένα υπέροχο σχηματικό σύνθημα, της υποχρέωσης σε υποχώρηση των εξουσιαστικών “θεών”, ιερατείων και θρησκειών.

Αν μάλιστα σωστά υποθέτουμε ότι οι ερωτήσεις και οι ερμηνείες, είναι τα δυο χέρια των σοφών. Τότε η μαιάνδριος πεμπτουσία, δεν είναι άλλη απ’ την αδιάσπαστη αλυσίδα ερωτήσεων και ερμηνειών, που αχρηστεύουν τους θεοποιημένους αινιγματοποιούς, μαζί με τα αινίγματά τους!

Μπορεί σαν λαός (αυτό αφορά μόνο τους σημερινούς έλληνες) να πάσχουμε (επειδή κάποιοι έτσι το θέλουν) από βαριά ιστορική αμνησία, δεν υπάρχει όμως κανένας λόγος να αφαιρούμε επίμονα αξία απ’ τους συμβολισμούς των προγόνων μας, επιμένοντας με πάθος σε τυχάρπαστες ερμηνείες που κάποιοι εντελώς αβασάνιστα πρότειναν υποτιμώντας βάναυσα τον εξαίσιο αυτόν ιερό συμβολισμό.

Eικόνα: Μαίανδρος από την χρυσελεφάντινη ασπίδα της χρυσοποίκιλτης πανοπλίας του Φιλίππου του Β’ η οποία βρέθηκε στον Βασιλικό τάφο των Αιγών!

Ο μαίανδρος είναι ένα γραμμικό παράγγελμα των προγόνων μας, για μάχη ενάντια στο αδύνατο! Μια υπέροχη σχηματική υπενθύμιση ότι στα δύο σου “χέρια” κρατάς το μυστικό της ήττας των καταδυναστευτών σου. Και αν μόνο τα δικά σου “χέρια” δεν επαρκούν, τότε ένωσέ τα με άλλους σ’ ένα αδιάσπαστο αρμονικό σύνολο, ελληνοπρεπούς, μαχητικής, μαιανδρικής αλυσίδας, επιθετικών ερωτήσεων και απομοιθοποιητικών ερμηνειών!

Αυτή είναι και η αποτελεσματικότερη μάχη ενάντια σε κάθε αυθαίρετης εξουσίας!
Ο ιερός μαίανδρος είναι ένα αιώνιο σύμβολο νίκης, που το χαρίζει η ελληνική αρχαιότητα στην πανανθρώπινη ελπίδα της τελικής απελευθέρωσης απ’ τη δουλεία όλων ανεξαιρέτως των αρχαίων και νεότερων “θεών”.

Του Μιχάλη Καλόπουλου
Απ’ το βιβλίο του “ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΨΕΜΑ” 1995 Σελίδες: 219-222

πηγή  

(Visited 65 times, 1 visits today)




8 thoughts on “Μαίανδρος. Ἡ λαβή τῶν θεομάχων

  1. Παρατηρώντας την πρώτη εικόνα, του Πηλέα και της Θέτιδος, εγώ αυτό που «βλέπω» είναι την θεά να βοηθά τον γονατιστό Πηλέα να «σηκωθεί». και να τον φέρει στο «επίπεδό» της μια και βρίσκεται αρκετά υψηλότερα. Τώρα, τι είναι αυτό που αναγκάζει τον Πηλέα να γονατίσει θα μπορούσε κανείς να δώσει πολλές ερμηνείες αλλά συνήθως έχει να κάνει με ηθικά και πνευματικά βάρη και δεδομένου ότι και το συνήθως περήφανο λιοντάρι έχει πορεία προς τα γήινα (το κεφάλι κάτω) δείχνει ότι μάλλον ο Πηλέας έχει ανάγκη την «εξ ύψους» βοήθεια… Οδυσσεύς

    • Ὄχι, κρατᾶ στάσι σώματος τέτοια ποὺ νὰ μὴν κινδυνεύῃ νὰ χάσῃ τὴν ἰσορροπία του. Ἐπεὶ δὴ ἔχω μελετήσει πρὸ ἐτῶν τὴν συγκεκριμένη εἰκόνα, προσθέτω ἐπίσης (ἂν κι ὁ Καλόπουλος τὰ γράφῃ θαυμάσια) πὼς ἡ μαιάνδριος λαβὴ ἔχει τὴν «ἱκανότητα» νὰ μὴν λύεται. Εἶναι ἡ μοναδικὴ μέθοδος μὲ τὴν ὁποίαν δύναται θνητὸς νὰ νικήσῃ θεό, διότι δὲν σπάει.

  2. ΕΙΠΑΜΕ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΩ ΘΕΟΜΑΧΟΙ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟΝ ΟΙ Ε Λ Λ Η Ν Ε Σ !!!!! Άραγε οι χριστιανικολοτούμπες επιτέλους θα το καταλάβουν μήπως μπορέσουμε ως έθνος υπόδουλο στους εκάστοτε Θεούς και απαλλαγούμε από αυτούς.

  3. Η διαφορά μας αγαπητέ μου δεν είναι εάν έχω ασχοληθεί εγώ με τον Όμηρο ή τον Πλούταρχο, που όπως φαίνεται αποδεδειγμένα το αγνοείς, αλλά εάν εσύ είσαι Μάλλον χριστιανοκολοτούμπας και όπως διαπιστώνω από τα σχόλια σου δεν χρειάζεται να με πείσεις για το αντίθετο…!

  4. Τότε Φιλονόη, μου κάνει εντύπωση η «άνεση» της θεάς. Χωρίς ζόρι, χωρίς προσπάθεια και μάλλον με συγκατάβαση νομίζω, αντιμετωπίζει έναν Πηλέα με μια σιγουριά που με βάζει σε σκέψεις. Αυτού του είδους η λαβή μήπως θέλει να πει ότι, σε τούτον εδώ τον κόσμο τον γήινο, και ο θεός και ο άνθρωπος έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλο ώστε ο μέν ένας, ο θεός, για να καταλάβει τον εαυτό του και τον κόσμο που «έπλασε» χρειάζεται τον άνθρωπο (αισθήσεις και αισθήματα) ο δε δε άλλος, ο άνθρωπος, έχει ανάγκη τον θεό, ή την ιδέα του θεού τέλος πάντων, για να «τελειωθεί»; Μήπως ο θεός δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον άνθρωπο και ο άνθρωπος χωρίς την ιδέα του θεού δεν μπορεί να ανέβει σε άλλο επίπεδο; Οδυσσεύς

    • Ὀδυσσέα, κρατῶ τὸ «σε τούτον εδώ τον κόσμο τον γήινο, και ο θεός και ο άνθρωπος έχουν ανάγκη ο ένας»
      Ἐκεῖ πιστεύω πὼς μποροῦμε νὰ βροῦμε τὶς ἀπαντήσεις.
      Ὁ θεός δὲν εἶναι ἰδέα. Ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι ἰδέα.
      Καὶ τὰ δύο εἶναι οὐσίες.
      Θυμήσου τὸ :
      “Κόσμον τόνδε, τὸν αὐτὸν ἁπάντων, οὔτε τις θεῶν οὔτε ἀνθρώπων ἐποίησεν, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ καὶ ἔστιν καὶ ἔσται πῦρ ἀείζωον ἁπτόμενον μέτρα καὶ ἀποσβεννύμενον μέτρα (Αυτόν εδώ τον κόσμο, τον ίδιο για όλους, ούτε κανείς θεός ούτε άνθρωπος τον. έπλασε, αλλ’ ήταν από πάντα και είναι και θα είναι αιώνια ζωντανή φωτιά, που. ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο.” (Ἡράκλειτος)

      Νομίζω πὼς ἔχουμε τὶς ἀπαντήσεις ἐντός μας κι ἐμπρός μας ἀλλὰ πρέπει νὰ καθαρίσουμε τὴν σκέψι μας γιὰ νὰ τὶς «ἀνακαλύψουμε» ἀπὸ τὴν ἀρχή.

  5. ΠΟΙΟΝ ΘΕΟ, ΟΠΟΙΟΣ ΤΟΝ ΒΡΕΙ ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΑ (ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΕΜΕΝΑ ΩΣ ΤΙΤΛΟ….!) ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΝΑ ΤΟΥ ΔΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΣΥΝΑΔΕΛΦΙΚΟΥΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΥΣ ΜΟΥ KAI NA TOY ΠΕΙ ΟΤΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΕΧΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΑΝΑΓΚΗ ΤΟΥΣ ΣΥΝΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑ ΕΚΕΙΝΟΝ ΧΑ ΧΑ ΧΑ …! ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΑΦΗΣΤΕ ΤΟΝ ΣΤΗΝ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΤΟΥ ΜΗΝ ΤΟΝ ΑΝΑΖΗΤΑΤΕ ΓΙΑΤΙ ΘΑ ΣΑΣ ΓΙΝΕΙ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΦΑΒΑ….!

Leave a Reply