Οἱ Μαγεμένες.

Las Incantadas, οἱ Μαγεμένες τῆς Θεσσαλονίκης

Οἱ Μαγεμένες.
 
 
Στὸ βιβλίο τοῦ  Emm. Miller, «Le mont Athos. Vatopedi.  Lîle de Thasos», Paris 1889, σελ. 336-366, διαβάζουμε τὶς ἐντυπώσεις τοῦ συγγραφέα σὲ μορφὴἐπιστολῶν πρὸς τὴ γυναίκα του, καταγραμμένες ἀπὸ τὴ σύντομη παραμονήτου στὴν πόλη τοῦ Θερμαϊκοῦ. Ὁ κύριος σκοπὸς του δὲν εἶναι νὰ περιγράψῃ τὴΘεσσαλονίκη καὶ νὰ δώσῃ πληροφορίες γιὰ τοὺς κατοίκους της, ἀλλὰ -μὲ τὴνπρόθυμη συγκατάθεση τοῦ σουλτάνου, καθῶς καὶ τοῦ πασᾶ τῆς πόλης- ν΄ἀρπάξῃ ἓνα ὡραῖο ἀρχαῖο μνημεῖο, τὶς λεγόμενες μὲ τὸ καστιλιάνικο ἰδίωματῶν Ἰσπανοεβραίων, « Incantadas» (Μαγεμένες) ἢ τὰ λεγόμενα ἀπὸ τοὺςἛλληνες, «Εἲδωλα». Δηλαδὴ νὰ μιμηθῇ τὴν πράξη ποὺ πρὶν 64 χρόνια εἶχεκάνει στὴν Ἀθήνα ὁ γνωστὸς λόρδος Thomas Bruce, ἢ κόμης Elgin, ἀφαιρῶνταςἀπὸ τὸ Ἐρεχθεῖο ὡρισμένα μάρμαρα καὶ κόρες. Καὶ ἐνῶ γιὰ τὴν ἐπιστροφὴ τῶνἘλγινείων μαρμάρων ἒγινε καὶ γίνεται μεγάλος θόρυβος, ἀγνοήθηκε τελείωςτὸ ἲδιο πράγμα γιὰ τὸ μνημεῖο Incantadas τῆς Θεσσαλονίκης, ποὺ ὑψωνότανἂλλοτε στὸν χῶρο τῆς ἀρχαῖας ἀγορᾶς της.
 
Ὁ Miller, γνωστὸς γιὰ τὶς ἀρχαιολογικὲς καὶ τὶς ἱστορικές του ἒρευνες στὴΘάσο καὶ τὴν ἀρπαγὴ ὡρισμένων μαρμάρων, ὁσμίζεται νέα λεία, πλουσιότερη,ὃταν μαθαίνει κατὰ τὸ τέλος Σεπτεμβρίου ἀρχὲς Ὀκτωβρίου 1864, παραμονὲςτῆς ἀναχώρησής του ἀπὸ τὴ Θάσο γιὰ τὴ Θεσσαλονίκη, ὃτι στὴν πόλη αὐτὴἒχουν ἀρχίσει νὰ κατεδαφίζουν τὰ τείχη της. Ἀναταράζεται μὲ τὴν ἰδέα ὃτιπολλὰ θὰ μποροῦσε νὰ βρῇ μέσα στὰ χαλάσματα. Στὶς 10 Ὀκτωβρίου γράφειχαρούμενος στὴ γυναίκα του στὸ Παρίσι ὃτι ὁ μεγάλος βεζίρης Φουᾶτ πασᾶςτοῦ ἀνακοινώνει μὲ τηλεγράφημα ὃτι ὁ σουλτάνος τοῦ ἐπιτρέπει ν΄ ἀφαιρέσῃκαὶ νὰ πάρῃ μαζί του στὸ Παρίσι τὶς ὀκτὼ μορφὲς τῶν Incantadas τῆςΘεσσαλονίκης, ποὺ τόσο πολὺ τὶς ἐπιθυμοῦσε.
Καὶ τῆς γράφει κατὰ λέξη: «Ὁ ἐβραϊκὸς καὶ ὁ ἑλληνικὸς πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλονίκης θὰ ἐκμανῇ, ὃταν μάθει ὃτι θὰ τοῦ πάρουν αὐτὰ τὰ ἀγάλματα. […]… Θὰ πρέπει ὁ πασᾶς νὰ στείλῃ στρατιωτικὴ δύναμη, γιατὶ ὃσο καὶ νὰ εἲμαστε ἐχέμυθοι, τὸ νέο θὰ διαδοθῇ πολὺ γρήγορα. […]… Βιάζομαι νὰ βρεθῶ στὴ Θεσσαλονίκη γιὰ νὰ ἐπιστατήσῳ σὲ ὃλα αὐτά. Δυστυχῶς δὲν μπορῶ νὰ εἶμαι παντοῦ, καὶ ἒχω ἐδῶ ἀκόμη δουλειά, ἂν καὶ ἒχουμε κιὃλας δουλέψει πολύ». Οἱ «Μαγεμένες».....1
 
 
 
Ὁ Miller ἒρχεται μὲ γαλλικὸ πολεμικὸ στὴ Θεσσαλονίκη στὶς 30 Ὀκτωβρίου 1864 προερχόμενος ἀπὸ τὴ Θάσο. Δὲν προσορμίζεται στὸ γνωστὸ ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα λιμάνι της, ἀλλὰ στὴν περιοχὴ τῶν Μύλων τοῦ Ἀλλατίνι, γιατὶ ἐκεῖ σκόπευαν νὰ μεταφέρουν κρυφὰ τὰ γλυπτὰ τῶν Incantadas, ὣστε νὰ μὴν ἀντιληφθῇ ὁ λαὸς ὃτι σκόπευαν νὰ τὰ μεταφέρουν στὸ ἐξωτερικό. Ἒτσι ἂλλωστε τοὺς εἶχε συμβουλεύσει νὰ κάνουν ὁ πρόξενος τῆς ΓαλλίαςPontcharra.
Τὸ σχέδιο ὃμως τῆς ἀρπαγῆς τοῦ ἀρχαίου μνημείου εἶχε διαρρεύσει στὴν πόλη καὶ μερικὰ πρόσωπα εἶχαν κιὃλας ἐκδηλώσει τὶς ἀνησυχίες τους.  Ὁ Millerὃμως, ἒχοντας τὴν εὒννοια τοῦ πασᾶ, ξεκίνησε τὶς ἐργασίες ἀρπαγῆς τοῦ μνημείου τὴ Δευτέρα 2 Νοεμβρίου. Στὸ μεταξὺ ὁ ἀναβρασμὸς μεγάλωνε φοβερὰ μέσα στὴν πόλη. Ὃλοι οἱ ξένοι πρόξενοι τηλεγραφοῦσαν στὴν Κωνσταντινούπολη, γιὰ νὰ ἀποτρέψουν τὴν ἀρπαγὴ τῶν ἀγαλμάτων.
Ἡ ἒλλειψη βαρούλκου καὶ ἂλλα τεχνικὰ ἐμπόδια ἀπέτρεψαν προσωρινὰ τὴν συνέχεια τῶν «ἐργασιῶν»τοῦ Μiller, οἱ ὁποῖες συνεχίσθηκαν στὶς 4 Νοεμβρίου παρουσία τοῦ κυβερνήτη τοῦ γαλλικοῦ πολεμικοῦ καὶ τῶν  ναυτῶν. Τοῦρκοι στρατιῶτες μὲ μπαστουνόξυλα ἀπομάκρυναν τοὺς περίεργους ποὺ συνοθοῦνταν ἐκεῖ γύρω καὶ παρακολουθοῦσαν μὲ ἐνδιαφέρον καὶ συγκίνηση τὸ θέαμα.
Ὁ Miller, ὁ νέος Ἒλγιν, εἶναι σχολαστικὰ διεξοδικὸς στὴν περιγραφὴ τῶν διαδικασιῶν γιὰ τὴν ἀπόσπαση τῶν ἀναγλύφων, τῶν ἀγαλμάτων καὶ τῶν ἂλλων ἀρχιτεκτονικῶν μελῶν τοῦ μνημείου. Μιλεῖ ἐπίσης καὶ γιὰ ὁρισμένα ἀτυχήματα κατὰ τὴν ἀποκαθήλωσή τους, ὃπως ἒγινε καὶ μὲ τὰ γλυπτὰ τῆς Ἀκρόπολης, καθῶς καὶ γιὰ τὴν συρροὴ τοῦ κόσμου ποὺ ἒδειχνε τὸ ἐνδιαφέρον του γιὰ τὴν τύχη τοῦ μνημείου. 
Οἱ «Μαγεμένες».....3
 
 
 Στὶς 12 Νοεμβρίου εἶχαν ἀποκαθηλωθεῖ καὶ τὰ τελευταῖα ἀγάλματα. Ὁ πασᾶς ἒστειλε στὸν Miller βοϊδάμαξες γιὰ τὴν μεταφορὰ τῶν ἀρχαίων τμημάτων στὸ λιμάνι. Οἱ δυσκολίες πολλὲς, γιατὶ οἱ δρόμοι τῆς Θεσσαλονίκης ἦταν πάρα πολὺ στενοὶ καὶ παρουσίαζαν γωνίες καὶ τὸ λιθόστρωτο ἦταν κακοστρωμένο καὶ γεμάτο λακκοῦβες. Πολὺ δύσκολη γιὰ κάρα 8 βοδιῶν ἡ διαδρομὴ αὐτὴ.

Μὲ πολὺ κόπο ἀλλὰ καὶ μὲ τὴ βοήθεια ποὺ τοῦ πρόσφερε ὁ Γάλλος ναύαρχοςd’ Adoville ποὺ τοῦ ἒστειλε τὸ πολεμικὸ «La Mouette» καὶ τοῦ ἒθεσε στὴ διάθεσή του τὰ ἀναγκαῖα μηχανήματα ἀλλὰ καὶ τοὺς ἂνδρες τοῦ πληρώματος,  ὁ Miller καταφέρνει νὰ φορτώσῃ στὸ πολεμικὸ καὶ τὰ πιὸ μεγάλα μάρμαρα, τὰ ἀγάλματα, τοὺς στυλοβᾶτες καὶ τὰ ἐπιστύλια.

Τὶς τελευτεῖες μέρες, ἀρχὲς Δεκεμβρίου, ποὺ ὁ Miller μεταφέρει μὲ τὴ συγκατάθεση τοῦ πασᾶ, τὰ τελευταῖα κομμάτια, μαθαίνει ὃτι στὶς ὑπώρειες τοῦ Ὀλύμπου, στὴν ἂκρη τῆς θάλασσας, στὸ Κίτρος, ἒχουν βρεθεῖ ἀρχαιότητες. Εἶναι ἂραγε τὰ λείψανα τῦς Πῦδνας ἢ τοῦ Δίου ἢ κάποιου ἂλλου ἀρχαίου οἰκισμοῦ;
 
 
 
Βιβλιογραφία
«ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ δημοσιευμένα μεταξὺ 1981-1990», Ἀπόστολου Ε. Βακαλόπουλου, ἐκδ. ΒΑΝΙΑΣ, θεσσαλονίκη 1991, σελ. 50-57.
Φωτογραφίες
2. «The antiqvities of Athens, Stuart, James, 1713-1788; Revett, Nicholas, 1720-1804; Newton, William, 1735-1790, . ed; Reveley, Willey, d. 1799; Woods, Joseph, 1776-1864; Cockerell, C. R. (Charles Robert), 1788-1863; Kinnard, W. (William), d. 1839; Donaldson, Thomas Leverton, 1795-1885; Jenkins, William; Railton, W. (William), d. 1877, London : Printed by J. Haberkorn, 1762 –>  www.archive.org
(Visited 65 times, 1 visits today)




One thought on “Οἱ Μαγεμένες.

  1. Αὐτόματη εἰδοποίηση σύνδεσης: Οἱ Μαγεμένες. « Φιλονόη καὶ φίλοι……

Ἡ ὑποβολὴ σχολίων ἔχει κλείσει.