Ἡ πυρπόλησις τοῦ ῥωμαϊκοῦ στόλου ἀπὸ τὸν Ἀρχιμήδη δὲν εἶναι θρύλος!

 

Ἡ πυρπόλησις τοῦ ῥωμαϊκοῦ στόλου ἀπὸ τὸν Ἀρχιμήδη δὲν εἶναι θρύλος!«Ανήκει στη φαντασία του Λουκιανού η καύση των ρωμαϊκών πλοίων από τον Αρχιμήδη, κατά την πολιορκία των Συρακουσών το -212, με τη χρησιμοποίηση κοίλων κατόπτρων», αναφέρουν σε άρθρο τους οι φυσικοί του πανεπιστημίου του αγίου ΦραγκίσκουΆλλαν Μιλς και Ρόμπερτ Κριφτ και προσπαθούν να τα στηρίξουν με το επιχείρημα ότι, ο Αρχιμήδης θα χρειάζονταν κάτοπτρο 420 τετραγωνικών μέτρων και απόσταση 50 μέτρων.


Ἡ πυρπόλησις τοῦ ῥωμαϊκοῦ στόλου ἀπὸ τὸν Ἀρχιμήδη δὲν εἶναι θρύλος!2

Αλλά κι αν ακόμη προκαλούσε ανάφλεξη, αυτή θα ήταν βραδύτατη και «θα μπορούσαν να τη σβήσουν τα πληρώματα των πλοίων μ’ έναν κουβά νερό»!
Είναι αλήθεια ότι η πυρπόληση του ρωμαϊκού στόλου από τον Αρχιμήδη με τη χρήση κατόπτρων – κατά τη διάρκεια της πολιορκίας των Συρακουσών- είναι μια ιστορία που από πολλούς χαρακτηρίζεται ως “προϊόν φαντασίας”.Σύμφωνα με νέα μελέτη όμως, με τίτλο «Archimedes’ Cannons against the Roman Fleet», ο μεγάλος έλληνας μαθηματικός απέκρουσε τους ρωμαίους εισβολείς χρησιμοποιώντας κανόνια ατμού!Ο μηχανολόγος Cesare Rossi, από το Πανεπιστήμιο Federico II της Νάπολης, που συνέταξε την σχετική μελέτη, θεωρεί ότι η πυρπόληση του ρωμαϊκού στόλου από τον Αρχιμήδη είναι πέρα για πέρα αληθινή!
Ἡ πυρπόλησις τοῦ ῥωμαϊκοῦ στόλου ἀπὸ τὸν Ἀρχιμήδη δὲν εἶναι θρύλος!3
Τι αναφέρουν οι αρχαίες πηγές

Είναι γεγονός ότι η αντιμετώπιση των Ρωμαίων με κάτοπτρα είναι στην πραγματικότητα ένας θρύλος των μεσαιωνικών χρόνων. Από τις αρχαίες πηγές, ο φυσικός και φιλόσοφος Γαληνός αναφέρει μια συσκευή πυρπόλησης που χρησιμοποιήθηκε εναντίον του ρωμαϊκού στόλου, η λεπτομέρεια όμως με τα κάτοπτρα απουσιάζει, όπως και σε όλη την αρχαία γραμματεία.Αντίθετα, ο Πλούταρχος μιλάει για μια μακρόστενη μηχανή που ανάγκασε τους Ρωμαίους να εγκαταλείψουν την πολιορκία των Συρακουσών, ενώ άλλοι συγγραφείς αναφέρουν ένα κανόνι ατμού σε σχέση με τον Αρχιμήδη. Μάλιστα, ο Leonardo da Vinci είχε σχεδιάσει ένα παρόμοιο κανόνι αναφέροντάς το ως επινόηση του μεγάλου αρχαίου μαθηματικού. Έτσι, είναι πολύ πιθανότερο τα κάτοπτρα του θρύλου να ήταν στην πραγματικότητα κανόνια ατμού.

Πώς λειτουργούσαν τα “κανόνια ατμού”Ἡ πυρπόλησις τοῦ ῥωμαϊκοῦ στόλου ἀπὸ τὸν Ἀρχιμήδη δὲν εἶναι θρύλος!4

Η νέα μελέτη του Rossi, έρχεται τώρα να καθορίσει τη λειτουργία και τις δυνατοτήτες ενός κανονιού ατμού. Κατά πάσα πιθανότητα, λέει, το όπλο περιείχε μια δεξαμενή με νερό το οποίο θερμαινόταν και μετατρεπόταν τελικά σε ατμό και να δώσει ώθηση σε πήλινα σφαιρικά βλήματα τα οποία τελικά εκτοξεύονταν από την κάνη του.Κάθε βλήμα περιείχε το γνωστό, κυρίως από το Βυζάντιο, «ελληνικό πυρ» ή «υγρό πυρ» , μια μάζα από άγνωστα σε εμάς αλλά πάντως εύφλεκτα υλικά. Έτσι, η βολή προκαλούσε εκρήξεις και τελικά πυρπόληση των στόχων. Ο Rossi και η ομάδα του υπολόγισαν επίσης ότι ο ατμός που παραγόταν είχε τη δυνατότητα να στείλει ένα βλήμα βάρους 6 κιλών στο στόχο του με ταχύτητα 60 μ. ανά δευτερόλεπτο. Η ταχύτητα αυτή επέτρεπε επιτυχείς βολές σε στόχους σε απόσταση μέχρι και 150 μ.

Το πείραμα Έλληνα μηχανικού για το “ηλιακό κάτοπτρο” του Αρχιμήδη

Πολλά χρόνια πριν την μελέτη του Rossi, το 1973, το σπουδαιότερο επιχείρημα ενάντια στις αμφισβητήσεις του Αρχιμήδη, έγινε στο Σκαραμαγκά, από τον έλληνα μηχανικό Ιωάννη Σακκά με τη βοήθεια του καθηγητή (μαθηματικού) Ε. Σταμάτη. Ενώπιον αντιπροσώπων ξένων και ελληνικών Μ.Μ.Ε, χρησιμοποιώντας 70 επίπεδα επίχαλκα κάτοπτρα διαστάσεων 1,70 επί 0,70 μ. έκαψαν από απόσταση 100 μέτρων ομοίωμα ρωμαϊκού πλοίου και ξύλινες βάρκες μέσα στη θάλασσα!

Πώς ήταν το κάτοπτρο του Αρχιμήδη

Ο Σακκάς αρχικά υπέθεσε ότι θα επρόκειτο για έναν μεγάλο κυρτό καθρέφτη. Λαμβάνοντας όμως υπ’ όψιν τα δεδομένα της τότε εποχής, όπως τεχνολογική αδυναμία παραγωγής ενός γυάλινου γιγαντιαίου καθρέφτη, αναθεωρεί. Εκτός αυτού, όπως κι ίδιος είπε, «θα πρέπει να υποθέσουμε ότι οι Ρωμαίοι δεν ήταν τυφλοί για να μείνουν άπραγοι αντικρίζοντας έναν τεράστιο καθρέφτη, τοποθετημένο στα τείχη της πόλης που πολιορκούσαν».

Η επόμενη σκέψη που έκανε, ήταν αρκετά…προχωρημένη. Υπέθεσε ότι ο Αρχιμήδης θα είχε προχωρήσει σε έναν πιο ευέλικτο τρόπο δημιουργίας ενός τεράστιου κατόπτρου, το οποίο θα απαρτίζονταν από άλλα μικρότερα. Δεδομένης της αδυναμίας που αναφέρθηκε πιο πάνω για μαζική παραγωγή γυάλινων κατόπτρων, ο Σακκάς προχώρησε στο συμπέρασμα, πως το περίφημο κάτοπτρο του Αρχιμήδη, απαρτίζονταν στην πραγματικότητα από τις ασπίδες των στρατιωτών που ήταν οχυρωμένοι στα τείχη, ή εν πάσι περιπτώσει από χάλκινα κάτοπτρα που κρατούσαν οι στρατιώτες.

Όπως είπε, «Ο Αρχιμήδης, πιθανότατα καθοδηγούσε την παράταξη των στρατιωτών, έτσι ώστε η συνολική τους διάταξη να δημιουργεί κάτοπτρα για να μπορούν να συγκεντρώσουν τις αχτίνες του ήλιου σε ένα σημείο και να τις μετατρέψουν σε δέσμη θερμότητας. Έτσι οι Ρωμαίοι δεν μπορούσαν να αντιληφθούν, τουλάχιστον άμεσα, τι είναι αυτό που τους καίει».

Ἡ πυρπόλησις τοῦ ῥωμαϊκοῦ στόλου ἀπὸ τὸν Ἀρχιμήδη δὲν εἶναι θρύλος!

Πείραμα με διεθνή αντίκτυπο! 

Ο Σακκάς άρχισε να κατευθύνει τα κάτοπτρα, έτσι ώστε να έρθουν σε ιδανική θέση για την συγκέντρωση των αχτίνων. Στην αρχή, οι βοηθοί του αντιμετώπισαν πρόβλημα με την εστίαση των κατόπτρων. Έπειτα όμως από επίμονες προσπάθειες, ήρθε και το προσδοκώμενο αποτέλεσμα: Το πλοιάριο άρχιζε να καπνίζει σε 2-3 δευτερόλεπτα μετά την επιτυχή εστίαση και γρήγορα τυλίχτηκε στις φλόγες.

Ο Σακκάς απαντώντας σε ερώτηση, είπε πως σίγουρα οι στρατιώτες υπό την καθοδήγηση του Αρχιμήδη, θα τα κατάφερναν πιο γρήγορα και εύκολα, καθώς είχαν και το συγκριτικό πλεονέκτημα του καλύτερου οπτικού πεδίου και καλύτερης οπτικής γωνίας. Η επιτυχία του πειράματος έγινε γνωστή στον επιστημονικό κόσμο και υπήρξαν πολλές δημοσιεύσεις στον ευρωπαϊκό και αμερικανικό τύπο, όπως στην εφημερίδα «Times», το περιοδικό «Time» κ.α., όπου εξυμνούνταν ο μεγάλος επιστήμονας Αρχιμήδης.

 
 
(Visited 70 times, 1 visits today)




5 thoughts on “Ἡ πυρπόλησις τοῦ ῥωμαϊκοῦ στόλου ἀπὸ τὸν Ἀρχιμήδη δὲν εἶναι θρύλος!

  1. Αὐτόματη εἰδοποίηση σύνδεσης: Ἡ πυρπόλησις τοῦ ῥωμαϊκοῦ στόλου ἀπὸ τὸν Ἀρχιμήδη δὲν εἶναι θρύλος! « Φιλονόη καὶ φίλοι……

  2. Σώζεται και μια αναφορά του Τζέτζη, ο οποίος επικαλείται στα γραφόμενά του τους ιστορικούς Δίωνα και Διόδωρο (τον Σικελιώτη). Ας σημειωθή οτι ο Τζέτζης δεν θεωρείται ως ο πλέον αξιόπιστος. Παρ’ όλα αυτά λέει τα εξής: “… ως Μάρκελλος δ’ απέστησεν βολήν εκείνας (τας ολκάδας) τόξου, εξάγωνον τι κάτοπτρον ετέκτηνεν ο γέρων (Αρχιμήδης). Από δε διαστήματος συμμέτρου του κατόπτρου, μικρά τοιαύτα κάτοπτρα θείς τετραπλά γωνίαις, κινούμενα λεπίσι τε καί τισι γιγγλυμίοις, μέσον εκείνο τέθεικεν ακτίνων των ηλίου, μεσημβρινής και θερινής και χειμεριωτάτης. Ανακλωμένων δε λοιπόν εις τούτο των ακτίνων, έξαψις ήρθη φοβερά πυρώδης ταις ολκάσι, και ταύτας απετέφρωσεν εκ μήκους τοξοβόλου. … Ο Δίων και Διόδωρος γράφει την ιστορίαν”

  3. Η επιλογή του ονόματος “ερινύα” έγινε λόγω της διαθέσεως που είχα να ενοχλήσω κάποιους, να κινήσω ξεχασμένες ενοχές μέσω των αναρτήσεων του ιστολογίου. Αυτό που με ώθησε στην αρχή ήταν η διάθεσις να αντιληφθώ τι πραγματικά κρύβεται πίσω από την χριστιανική “θρησκεία”, το πώς αυτή επεβλήθη στους αρχαίους προγόνους μας, τι συνέπειες είχε και συνεχίζει να έχει στο “ποίμνιο” των απογόνων τους και να μεταδώσω -κατά το δυνατόν- αυτές τις νέες γνώσεις.
    Εσείς εδώ κάνετε πολύ σημαντικό έργο. Παρακολουθώ τα άρθρα του ιστολογίου σας και νομίζω οτι είναι από τα καλύτερα. Συνεχίστε όσο μπορείτε.

Leave a Reply