«Κι ἐὰν δὲν μπορῇς νὰ κάμῃς τὴν ζωή σου ὅπως τὴν θέλεις…»

«…τοῦτο προσπάθησε μονάχα…,
Ὅσο μπορεῖς, μὴν τὴν ἐξευτελίζῃς!»

Κωνσταντῖνος Καβάφης.«Κι ἐὰν δὲν μπορῇς νὰ κάμῃς τὴν ζωή σου ὅπως τὴν θέλεις...»1

 

« Και αν δεν μπορείς να κάνεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς : μην την εξευτελίζεις »

(Στίχοι Κ.Καβάφη)«Κι ἐὰν δὲν μπορῇς νὰ κάμῃς τὴν ζωή σου ὅπως τὴν θέλεις...»2

 

Δεν μπορώ να κάνω την ζωή μου όπως την θέλω σημαίνει ασφαλώς ότι τα εμπόδια που μεσολαβούν μεταξύ εμού και του στόχου μου, είναι ανυπέρβλητα.

Επόμενο είναι να ναυαγήσουν οι σκοποί αυτοί γιατί ακριβώς δεν έχουν οραματιστή ικανό να κάνει το όραμα πράξη. 

Όπως γνωρίζουμε, υπάρχουν σκοποί θετικοί και αρνητικοί.

Στην περίπτωση όμως αυτή, ο λόγος γίνεται για τους θετικούς, οι οποίοι εντάσσουν τον άνθρωπο, νομίμως, στο κοινωνικό σώμα, επενεργούντες ως συνδετικοί κρίκοι με τους άλλους ανθρώπους. 

Αλλά τα εμπόδια προ εκάστου στόχου, είναι ανάλογα με το ύψος αυτό και έτσι αυτός που φιλοδοξεί να ανέλθει επί του Υμηττού, ασφαλώς θα αντιμετωπίσει μικρότερα από αυτόν που φιλοδοξεί την ανάβαση των Άλπεων. 

Για αυτό τον λόγο, ανά πάσα στιγμή επέρχεται και η αναμέτρηση των προσωπικών μας δυνάμεων με το ύψος των στόχων. 

Οι αποφασιστικοί και ρωμαλέοι χαρακτήρες δεν δειλιάζουν προ των υψηλών στόχων και για αυτό νικούν ή πέφτουν επί των επάλξεων.

Αυτοί είναι τα μοναδικά παραδείγματα προς μίμηση, τα οποία η ιστορία συγκεντρώνει με ιερή προσήλωση για αυτό η πτώση τους και πάλι νίκη θεωρείται. 

Αλλά οι περισσότεροι δεν είναι δυνατόν να διαθέτουν τέτοιες δυνάμεις και για αυτό το αμέσως έπειτα που ενδείκνυται είναι η λεγόμενη προσαρμογή των στόχων στα δεδομένα της πραγματικότητας.

Η προσαρμοστικότητα, άλλωστε, είναι αρετή και δείχνει προσγειωμένο κριτικό νου, ο οποίος γνωρίζει να αντλεί ψυχικές δυνάμεις προσαρμόζοντας προς αυτές το ύψος των φιλοδοξιών του. 

Υπάρχουν, όμως, και εκείνοι οι οποίοι την κρίσιμη στιγμή της συνειδητοποιήσεως, ότι οι τεθέντες νόμοι ναυαγούν, δεν διαθέτουν την ικανότητα αυτή. Πληγώνονται αθεράπευτα και με κάποια νοσηρή πλέον νοοτροπία, καταφεύγουν στα άκρα: ή με κάθε θυσία συνεχίζουν να επιδιώκουν το απροσπέλαστο, με θυσία και της αξιοπρέπειάς τους, ή εξελίσσονται σε αρνητικά στοιχεία, τα οποία είναι οι λεγόμενοι μισάνθρωποι. 

Επειδή, δηλαδή, τα μέχρι τότε χρησιμοποιηθέντα μέσα δεν έφεραν την επιτυχία του επιδιωκόμενου στόχου, επιστρατεύεται παν μέσον, θεμιτό ή αθέμιτο και έτσι προσβάλλεται αμφίπλευρα και ο επιδιωκόμενος σκοπός, αλλά και αυτός που επιδιώκει τον σκοπό του. 

Στο σημείο αυτό παρεμβαίνει ο ποιητής με τους καταπληκτικούς αυτούς στίχους του και συμβουλεύει κατά την κρίσιμη στιγμή της πληγωμένης υπερηφάνειας και της απαισιοδοξίας, να μην χάσει το πηδάλιο από τα χέρια του ο πληγωμένος. Για να μην το χάσει, όμως, μία οδός υπάρχει μόνο, όπως ανέφερα και παραπάνω: να μην προσβάλει ούτε τους στόχους του, ούτε την ίδια την υπόληψή του καταφεύγοντας σε άλλα μέσα. 

Ποιά σημασία έχει, άραγε, να κρατήσει κανείς την υπόληψή του στις οδυνηρές αυτές στιγμές; Και εν πρώτοις, πρέπει να πούμε ότι αυτός που διατηρεί την υπόληψή του και την αξιοπρέπειά του, δεν εμποδίζεται από τίποτα να επαναλάβει τις προσπάθειές του, εφ’ όσον μάλιστα η καλή του υπόληψη θα του εξασφαλίσει και επίκουρους κι αν όχι για τους υψηλούς αυτούς στόχους, τουλάχιστον, όμως, για εξ ίσου ευγενείς. 

Άλλος λόγος σοβαρότατος για τον οποίο προέχει η διατήρηση της υπολήψεως είναι ότι, εάν κανείς, έστω και με πλάγια μέσα, κατορθώσει το μη κατορθωθέν ορθόδοξα, εν τέλει είναι αποτυχημένος, γιατί τα ανορθόδοξα μέσα κατέβασαν την αξία του στόχου. 

Υπάρχει και το καταφύγιο της πληγωμένης υπερηφάνειας, το οποίο απομονώνει εγωιστικά τον άνθρωπο από τους άλλους. Ουσιαστικά, είναι κι αυτό δείγμα μισανθρωπίας και μολονότι αποφεύγει εν μέρει τον εξευτελισμό ένας τέτοιος άνθρωπος, εν τούτοις δεν αποφεύγει πάντοτε την τραγική απομόνωση, η οποία δύναται νε μεταβληθεί και σε κωμικό δονκιχωτισμό. 

Απομένει, επομένως, σαν ουσιώδες καταστάλαγμα των λόγων του ποιητή, η επιδίωξη του μέτρου. Δεν πρέπει, δηλαδή, έστω και ονειρευόμενος κάποιος τις υψηλότερες κορυφές, να χάνει από τα μάτια του την υποχρέωσή του προς τους άλλους ανθρώπους και την κοινή μοίρα που μας ενώνει με τους άλλους, οπότε και σε περίπτωση αποτυχίας, δεν θα λείψει η αίσθηση του μέτρου. 

Αν δεν ακολουθηθεί ο δρόμος αυτός, ό,τι απομένει στις στιγμές της αποτυχίας, είναι η αναξιοπρέπεια και ο εξευτελισμός, τα οποία ούτε χρήσιμα, ούτε τιμητικά αποδείχθηκαν. 

 Φυλλίτσα Ἀθηναϊς Ἀναπνιώτου

Ὁ στόχος δὲν γίνεται γιὰ νὰ ἐπιτευχθῇ νὰ ἀξιοποιήσῃ ὅλα τὰ μέσα γενικῶς.
Τὰ μέσα ὀφείλουμε νὰ εἶναι συμβατὰ μὲ τὴν ἐποχή, μὲ τὴν ἠθική της καὶ μὲ τὶς ἀνάγκες της.
Ἐὰν ὑπερβοῦμε τὰ θεμιτὰ μέσα, τότε περνᾶμε στὴν ὑπερβολὴ καὶ καταλήγουμε στὴν Ὕβρι.
Καί σέ τί θά διαφέρουμε ἀπό αὐτό πού πολεμᾶμε τότε;

Φιλονόη. 

(Visited 159 times, 1 visits today)




2 thoughts on “«Κι ἐὰν δὲν μπορῇς νὰ κάμῃς τὴν ζωή σου ὅπως τὴν θέλεις…»

  1. Αὐτόματη εἰδοποίηση σύνδεσης: «Κι ἐὰν δὲν μπορῇς νὰ κάμῃς τὴν ζωή σου ὅπως τὴν θέλεις…» | Φιλονόη καὶ φίλοι......

  2. Αὐτόματη εἰδοποίηση σύνδεσης: «Κι ἐὰν δὲν μπορῇς νὰ κάμῃς τὴν ζωή σου ὅπως τὴν θέλεις…» | Ἡ Φιλονόη καὶ οἱ φίλοι της

Leave a Reply