Ἡ κοινοτοπία τῆς …Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.

Ἡ κοινοτοπία τῆς ...Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.1«Τὰ εἰδεχθέστερα ἐγκλήματα τὰ διαπράττουν φυσιολογικοὶ ἄνθρωποι»
Χάνα Ἄρεντ

«Ἡ πολιτικὴ δὲν εἶναι ἡ τέχνη τοῦ ψεύδους, εἶναι ἡ τέχνη τῆς ἐλαχίστης ἀληθείας.»
Γελωτοποιὸς

Ψεύδομαι ἀσύστολα ὅταν γράφω μιὰν ἱστορία μυθοπλασίας. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ ξέρει ὁ ἀναγνώστης, εἶναι μία κατὰ συνθήκη ἀπάτη.

Ὁ ἀναγνώστης θέλει νὰ ἐξαπατηθεῖ καὶ ὄσο καλλίτερα τὸ κάνεις, τόσο περισσότερο τὸ ἀπολαμβάνει.

Εἶναι κατὰ κάποιο τρόπο σὰν μιὰ σχέση σαδομαζοχιστικὴ -αὐτὴ τῆς τέχνης.

Ὅπως ὁ μαζοχιστὴς θέλει νὰ τὸν πονέσεις ἔτσι καὶ ὁ ἀναγνώστης θέλει νὰ τὸν ἐξαπατήσεις.

Ἂν τὰ καταφέρεις καλά, θὰ σὲ ἀγαπήσει.

Ἡ κοινοτοπία τῆς ...Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.2

Ἡ σχέση πολιτικοῦ-πολίτη εἶναι μόνο σαδιστική.

Ὁ πολιτικὸς ἐξαπατάει καὶ βασανίζει τὸν πολίτη προσπαθῶντας νὰ τὸν πείσει ὅτι εἶναι γιὰ τὸ καλό του, ὅτι πρέπει καὶ νὰ τὸ ἀπολαύσει.

Ὁ πολίτης εἴτε ὑπομένει μέχρι νὰ τοῦ βγεῖ ἡ ψυχή, εἴτε ἀντιδράει (καὶ τότε εἶναι ἐχθρὸς τῆς κοινωνίας καὶ πρέπει να πειθαναγκαστεῖ -ὀπισθάγκωνα δεμένος στὰ μπουντρούμια τῆς ΓΑΔΑ.)

Καὶ τώρα ξεχάστε τελείως τὴν δεύτερη παράγραφο, περὶ τοῦ σαδισμοῦ τῶν πολιτικῶν. Εἶναι λάθος!

Ἀφοῦ τὴν ἔγραψα, πρὶν δύο ἢ τρεῖς ἡμέρες, τὸ μυαλό μου κόλλησε. Κάτι δὲν μοῦ ἄρεσε στὸ συλλογισμό, γι΄ αὐτὸ καὶ ἄφησα τὸ κείμενο στὴν ἄκρη.

Ὁ μπλογοτέχνης, ὅπως κάθε συγγραφέας, ὅπως κάθε καλλιτέχνης, εἶναι ἔνας homme bricoleur.

Εἶναι ἔνας ἄνθρωπός ποὺ κάνει bricolage, μερεμέτια, ἔνας μαστροχαλαστής. Μαζεύει ἀλλοπρόσαλλα καὶ ἐτερόκλητα ὑλικὰ για τὶς κατασκευές του: Σύρματα, βίδες, ξύλα, εἰκόνες, ἀποφθέγματα, ταινίες.

Αὐτὰ τὰ ἀποθηκεύει σὲ κάποια ἄκρη τοῦ μυαλοῦ του, γιὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσει ὅταν ἔρθει ἡ στιγμή.

Καθώς, λοιπόν, σήμερα ἔκανα ἔναν ἀφηρημένο περίπατο στο διαδικτυακὸ δάσος (ὅπου κρύβονται πολλοὶ λύκοι καὶ ἄλλες τόσες, ἐξίσου ἐπικίνδυνες κοκκινοσκουφίτσες) ἔπεσα ἐπάνω στὸν πίνακα τοῦ Bunksy, μὲ τὸν ὑπέροχο τίτλο: /«The banality of the banality of evil».

Ἡ κοινοτοπία τῆς ...Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.3Ὁ Μπάνκσι βρῆκε σὲ κάποιο παλιατζίδικο τῆς Νέας Ὑόρκης ἔναν κοινότοπο πίνακα, ὁ ὁποῖος κόστιζε γύρῳ στὰ δέκα δολάρια (μὲ παζάρια θὰ τὸν ἔπαιρνε καὶ φτηνότερα).

Ὁ ἰδιοφυὴς καλλιτέχνης (καθόλου μπανὰλ σίγουρα) ζωγράφισε πάνω στὸν πίνακα ἔναν ναζί ποὺ κάθεται καὶ ἀπολαμβάνει τὴν θέα.

Ὁ πίνακας βγῆκε σὲ πλειστηριασμὸ καὶ πουλήθηκε 615.000 δολάρια -τὰ ὁποῖα δόθηκαν σὲ ἕνα ἄσυλο τῆς Νέας Ὑόρκης, μὲ ἄστεγους ἀσθενεῖς τοῦ AIDS.

Ὁ τίτλος μου θύμισε τὴν Χάνα Ἄρεντ.

Ἡ «Κοινοτοπία τοῦ Κακοὺ» εἶναι δική της ἔκφραση-ἀποκάλυψη. (Καὶ σίγουρα ὁ Μπάνκσι δεν διάλεξε τυχαία αὐτὸν τὸν τίτλο).

Κάποια στιγμὴ στὴ ζωή της, ἡ σπουδαία (Ἑβραία) φιλόσοφος βρέθηκε στο Ἰσραὴλ για να καλύψει δημοσιογραφικὰ τὴν δίκῃ ἐνὸς ἐγκληματία Ναζί, τοῦ Ἄιχμαν. Ἐκεῖ ἀντιλήφθηκε ὅτι τὸ «Τέρας» ἤταν ἔνας ἀπολύτως φυσιολογικὸς ἄνθρωπος, ἴσως μάλιστα περισσότερο φυσιολογικὸς ἀπὸ τὸν μέσο ὄρο φυσιολογικότητας.

«Η Χάνα Ἀρεντ παρατηροῦσε ὅτι τὸ ἀληθινὰ δαιμονικὸ πνεῦμα μεταξὺ τῶν ναζιστὼν λαοπλάνων ἦταν ὁ Χίμλερ.

Ἡ κοινοτοπία τῆς ...Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.4Ὁ Χίμλερ –μολονότι δὲν προερχόταν ἀπὸ τοὺς κύκλους τῶν μποέμ, ὅπως ὁ Γκέμπελς/ καὶ χωρὶς να εἶναι ἔνας διεστραμμένος, ὅπως ὁ Στράιχερ, οὔτε ἔνας τυχοδιώκτης, ὅπως ὁ Γκέρινκ, οὔτε καὶ ἔνας φανατικός, ὅπως ὁ Χίτλερ ἢ ἔνας τρελλός, ὅπως ὁ Ῥόζενμπεργκ– «ὀργάνωσέ τὶς μάζες σὲ ἕνα σύστημα ὁλικῆς κυριαρχίας», χάριν στὴν ὀρθὴ παραδοχὴ τοῦ ὅτι στην ἀπόλυτη πλειονότητά τους οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι οὔτε βρικόλακες οὔτε σαδιστές, ἀλλὰ ἐργαζόμενοι καὶ πατέρες οἰκογενειῶν.

Γιὰ νὰ διαπραχθοῦν τερατωδίες δὲν χρειάζονται τέρατα καὶ τὸ πρόβλημα τὸ σχετικὸ μὲ τὸν Ἀϊχμαν ἔγκειτο ἀκριβῶς στὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἤταν οὔτε ἔνα τέρας οὔτε ἔνας σαδιστής.

Ἠταν -ἀντίθετα- ὑπερβολικά, τρομερά, τρομακτικὰ «φυσιολογικός». Ἕνα ἀνθρωπάκι σοκαριστικὴς μετριότητας.»

Πενήντα χρόνια μετὰ εἶναι κοινοτοπία να ἰσχυρίζεσαι ὅτι τὸ κακὸ εἶναι κοινότοπο (ὅπως τόσο συμβολικὰ τὸ δείχνει καὶ ὁ Μπάνκσι μὲ τὸν πίνακά του).

Γι’ αὐτο μὲ παραξενεύει τὸ γεγονὸς ὅτι πολλοὶ συμπολίτες μου, σκεπτόμενοι κατὰ τὰ ἄλλα, θεωροῦν τὸν Ἀδωλέσχι ὑπουργὸ ὑγείας -καὶ τοὺς ὑπολοίπους πολιτικούς, διεστραμμένους, ψυχοπαθεῖς, τέρατα.Ἡ κοινοτοπία τῆς ...Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.5

Αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως λάθος.

Οἱ πολιτικοὶ εἶναι ὑπερβολικά, τρομερά, τρομακτικὰ φυσιολογικοί.

Εἶναι ἀνθρωπάκια σοκαριστικῆς μετριότητας, γι’ αὐτὸ καὶ εἶναι ἱκανοὶ γιὰ τὰ εἰδεχθέστερα ἐγκλήματα.

Ἀλλὰ ἀκοῦστε καὶ αὐτό (που ἴσως νὰ μὴν σᾶς ἀρέσει): Οἱ πολιτικοὶ εἶναι καθρέφτης τῆς κοινωνίας μας -καὶ μᾶς μοιάζουν.

Τὸ ἴδιο σοκαριστικὰ μέτριοι εἴμαστε καὶ ἐμείς.

Μὲ παρόμοιο εἰδεχθῆ τρόπο θὰ συμπεριφερόταν ὁ καθενὰς ἀπὸ ἐμᾶς (οἱ περισσότεροι ἀπὸ ἐμᾶς), ἂν ξαφνικὰ βρισκόταν σὲ μιὰν θέση ἐξουσίας καὶ ἀπολαμβάνε ὅλα τὰ προνόμια αὐτῆς.

Βεβαίως ἑξαιρῶ ἐσένα, ναί, ἐσένα, ποὺ διαβάζεις αὐτὸ τὸ κείμενο, ἐσένα, ἰδανικὲ ἀναγνώστῃ καὶ πολίτη. Ἐσὺ θὰ συνέχιζες να εἶσαι ἀλτρουιστὴς καὶ ἰδεολόγος.

Οἱ ὑπόλοιποι θὰ ἤμασταν ὑπέροχα πιόνια, ἀθύρματα, στὸ παιχνίδι ποὺ μόνο πολιτικὸ δεν εἶναι.Ἡ κοινοτοπία τῆς ...Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.6Προτοῦ ἀρχίσετε να μὲ λιθοβολεῖτε, ὅπως ἔκαναν μὲ τὴν Ἄρεντ, ὅταν κατέδειξε τὴν φυσιολογικότητα τοῦ Ἄιχμαν, ἂς σᾶς πῶ τὸ ἑξῆς:

Κατανοῶ δεν σημαίνει ὅτι συγχωρῶ.

Οἱ πολιτικοὶ εἶναι ἄνθρωποι ἀνάξιοι λόγου.

Ὄσο πιὸ ἀνάξιοι εἶναι τόσο καλύτερα ἐξυπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τῶν δύο μεγάλων ἐξουσιῶν.

Γιατὶ εἶναι προφανὲς πλέον, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἐξουσία καὶ ἡ ἐξουσία τῶν media εἶναι αὐτές ποὺ διαμορφώνουν τὸν κόσμο, ὄχι τὰ ἀθύρματά ποὺ τοποθετοῦνται ἐπὶ τούτου στὸν ἄμβωνα.

Ἐπιπλέον ὁ καλύτερος πωλητὴς (βιβλίων, μνημονίων, ἐγκλημάτων) εἶναι αὐτός ποὺ πιστεύει τὰ ψέμματά του.

Ἂν σχηματιστεῖ ἕνα μικρὸς θρόμβος ἀμφιβολίας στὸ μυαλό του θὰ βρεθεῖ σὲ σύγχυση.

Καὶ αὐτὸ κανένας ἄνθρωπος δὲν θέλει νὰ τὸ πάθει.

Ὄσο παράξενο κι ἂν σᾶς φαίνεται καὶ οἱ πολιτικοὶ εἶναι ἄνθρωποι. Τοὺς γέννησε μιὰ μάνα (ναί, καὶ οἱ πολιτικοὶ ἔχουν μάνες), κάποτε ἤταν παιδιά, ἴσως νὰ ἔγραφαν/ καὶ ποιήματα στὴν ἐφηβεία τους.

Ἡ κοινοτοπία τῆς ...Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.7Ντοπαρισμένοι πιὰ μὲ τὴν πιὸ σκληρὴ πρέζα, τὴν πρέζα τῆς ἐξουσίας, καὶ γιὰ νὰ μὴν χάσουν τὴν δόση τους, πιστεύουν ὅτι τὸ ἔργο τους εἶναι θεάρεστο -ἄλλοτε μεταφορικὰ καὶ ἄλλοτε κυριολεκτικά.

Ἔτσι παραμένουν λογικοί, ἐνῶ διαπράττουν τὰ εἰδεχθέστερα ἐγκλήματα.

Παραμένουν λογικοί.

Αὐτὸ ἔχει τεράστια σημασία.

Ὅταν δίνεις στὸν πολιτικὸ τὸ ἐλαφρυντικὸ τοῦ παραλογισμοῦ ἢ τῆς ἠλιθιότητας, ἐλαφρύνεις τὴν θέση του, ὅπως ἀκριβῶς σὲ ἔναν δολοφόνο.

Αὐτοὶ οἱ ἐγκληματίες εἶναι ἀπολύτως σώφρονες καὶ ὡς τέτοιοι θὰ πρέπει νὰ δικαστοῦν καὶ νὰ καταδικαστοῦν μιὰν ἡμέρα.

Ἀλλὰ γιὰ νὰ ἔρθει αὐτὴ ἡ ἡμέρα θὰ πρέπει πρῶτα νὰ κατανοήσουμε τὸν τρομακτικὰ φυσιολογικὸ ἄνθρωπο ποὺ κρύβουμε μέσα μας.

Ἡ κοινοτοπία τῆς ...Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.8

(Τὸ κείμενο μὲ πλαγίους χαρακτῆρες εἶναι ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Πολωνοὺ κοινωνιολόγου Ζίγκμουντ Μπάουμαν «A Natural History of Evil» (Yong-June Park, 2011).

Περισσότερα ἔργα τοῦ Bunksy στὴν ἱστοσελίδα του Better out than in

Τὰ σκίτσα τοῦ Ron Cobb προέρχονται ἀπὸ ταὴν συλλογὴ «Λοιπόν, τί λέγαμε γιά τήν οἰκολογία;»,  ἐκδόσεις Ἀπόπειρα.

Γελωτοποιός

(Visited 29 times, 1 visits today)




One thought on “Ἡ κοινοτοπία τῆς …Κοινοτοπίας τοῦ κακοῦ.

Leave a Reply