ΜΑΘΗΜΑ 14ον
Φίλοι μου σήμερα θὰ ῥίξουμε μία ματιὰ στὶς κλίσεις τῶν ἐπιθέτων.
Ἐπίθετα εἶναι οἱ λέξεις ποὺ «τίθενται» ἐπὶ τῶν οὐσιαστικῶν, γιὰ αὐτὸ καὶ λέγονται ἒτσι. (Ἐπὶ + θέτω στὸ οὐσιαστικό.)
Δηλαδὴ στὴν φράσι «ὁ καλὸς ἂνδρας», ἡ λέξις «καλός» εἶναι τὸ ἐπίθετο ποὺ τίθεται «ἐπι» τοῦ οὐσιατικοῦ «ἂνδρας».
Τὰ ἐπίθετα χωρίζονται σέ:
Κατὰ Ἀριστοτέλη ἡ ἀρετὴ εἶναι ἀνάγκη, μοναδικὴ ἐπιλογή, στόχος τῆς ἀνθρωπότητος.
Κατὰ Δημητράκο ὅμως μαθαίνουμε πὼς ἡ ἀρετὴ εἶναι ἡ τελεία σωματικὴ διάπλασις, ἡ ὡραιότης καὶ γενικῶς ἡ τελειότης. Εἶναι ἐπίσης ἡ ὑπεροχὴ καὶ ἡ ἀνδρεία. Αἱ ἀρεταὶ εἶναι αἱ γενναῖαι πράξεις, τὰ προτερήματα.
Ἐπίσης ἀρετὴ σημαίνει ἡ ὑπόληψις, ὁ δόξα, ἡ εὐδοκίμησις καὶ ἡ θεάρεστος πράξις. Συνέχεια
(Τὸ «σ» διαβάζετε σὰν τὸ ἀγγλικὸ Sh ἤ τὸ γερμανικὸ sch.)
Σιάκι 1953 τῇ χρονίᾳ.
Ἄνοιξιν καιρός. Τὰ σόνεα οὔλεα ἐλίαν ἄμα ὁ κρύος κρύος ἔτονε.
Τὰ δενδρὰ οὔλεα τσάτσαλα ἔτον ἄμαν τὰ τσιτσεκόπα ἐσκάλωσαν ἀπ΄ ἔναν ἔναν νὰ ντοῦνε ὀξοκά.
Ὁ ἦλεν ἐσκῶθεν κατακέφαλα ἐκεῖνον τὴν ἡμέραν καὶ μαναχὰ δύο λιβόπα ἐπαρλάεβαν ἅπαν ἄσο πέραν τῇ μαχαλᾷ. Σίτεαν ἔρχουτον τ΄ ἀὲρ΄ τὸ νεφεσόπον, ἐτιρλάνγκεβαν μίαν ᾅδα μίαν ἄκει θαρεῖς καὶ ἐπροσονειδίαζαν τὸν ἧλεν. Συνέχεια
Μὲ τὴν φίλη μου τὴν Ὄλγα, πρὸ ἐτῶν, βρεθήκαμε κάπου γιὰ νὰ τὰ ποῦμε.
Ἡ Ὄλγα ἔφθασε μὲ τὸ νέο τῆς αὐτοκίνητο, τὸ ὁποῖον ἔφερε πινακίδα (περίπου) ΙΙΚ οοοο.
Ὁ τρόπος ὅμως ποὺ ἦταν γραμμένα ἐτοῦτα τὰ γράμματα δὲν ἦταν καὶ τόσο …φιλικὸς στὸ μάτι μου.
Κάτι μὲ ἐξένιζε. Τὸ συζήτησα μαζύ της καὶ μοῦ ἀπήντησε πὼς τώρα ἔτσι, λατινογενῶς, τὶς γράφουν τὶς πινακίδες.
Χμμμ…
Λατινογενῶς. Κάτι ἀνάμεσα σὲ Ἰώτα καὶ I. Ἀναγνωρίσιμο βέβαια κι ἀπὸ ἐμᾶς, σὰν Ἰώτα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς λοιποὺς Εὐρωπαίους, σὰν I.
Δὲν μοῦ ἄρεσε. Συνέχεια
Νεοαθηναϊκὴ «κοινή» εἶναι ἐκείνη ἡ γλῶσσα, τῆς ὁποίου οἱ ὁμιληταὶ θεωροῦν χωριάτες ὅσους κόβουν φωνήεντα ἀπό τὶς λέξεις, ὅπως γιὰ παράδειγμα μλάρ, κριθάρ, κλπ…
… ἐνῶ οἱ ἴδιοι περνιούνται γιὰ πρωτευουσιάνοι, ἀγνοῶντας ὅτι καὶ ἐκείνοι κόβουν ἕνα κάρον φωνήεντα.
Πρὸς ἀνάμνησιν τῶν παλαιῶν, βεβαίωσιν τῶν ἀμφιβαλλόντων καὶ διδαχὴν τῶν νεωτέρων ἢ ἀρχαρίων τοῦ πολυτονικοῦ.
Ἡ βαρεῖα γράφεται ἀντὶ τῆς ὀξείας (ποτέ τῆς περισπωμένης) ὅταν τὴν ὀξύτονον λέξιν ἀκολουθῇ λέξις φέρουσα τόνον, ἀδιαφόρως ἐὰν ἡ ἑπομένη φέρῃ ὀξεῖαν, βαρεῖαν ἢ περισπωμένην καὶ ἐπὶ τίνος συλλαβῆς.
Ἡ βαρεῖα γράφεται, δηλαδή, μόνον ἐπὶ τῆς ληγούσης, λέγεται ὅμως ἐν πάσει «μὴ τονουμένῃ» συλλαβῇ, χωρίς νὰ γραφῇ. Αἱ ἄτονοι συλλαβαί, ὀνομάζονται διὰ τοῦτο καὶ «βαρύτονοι».
