Ἡ δολοφονία τοῦ Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου.

Ἡ δολοφονία τοῦ Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου.1«Τὰ γράμματά μου τὴν σήμερον δὲν  πέμπονται παρὰ εἰς ὅσους φρουνοῦν καλὰ διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρῖδος.
Πρέπει λοιπὸν νὰ λείψουν ἀπὸ τὸ γένος τὰ κρυφά, καὶ σὰν ἀληθινοὶ πατριῶται νὰ κηρύττωμεν τὴν ἀληθείαν εἰς ὅλους, χωρὶς κανέναν φόβον.
Ἐκεῖνοι ὅμως ποὺ λυσσιάζουν διὰ ἀξιώματα ἄς γράψουν διπλωματικά, ἄς λέγουν κρυφὰ κι ἄς προσπαθῇ νὰ γελᾷ ὁ ἕνας τὸν ἄλλον.
Αὐτοὶ εἶναι σὰν πανούκλα εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ πρέπει ὁ λαὸς νὰ χωρισθῇ ἀπ΄  αὐτοὺς καὶνὰ τοὺς κάμῃ κουμάτζια (κάθαρσις) διὰ νὰ μὴν μολευθοῦμε ὅλοι μας καὶ χαθοῦμεν…»

Ὀδυσσέας Ἀνδροῦτσος.

Την νύκτα 4 προς 5 Ιουνίου του 1825 ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, μια από τις σημαντικότερες στρατιωτικές προσωπικότητες της επαναστάσεως του 1821, άφηνε για πάντα την ζωή. Το γεγονός ήταν συγκλονιστικό και δεν μπορούσε παρά να προκαλεί το ενδιαφέρον και τις συζητήσεις των απλών ανθρώπων, δεδομένου ότι τον νεκρό πια οπλαρχηγό τον βρήκε ο θάνατος φυλακισμένο στον βενετσιάνικο πύργο των Προπυλαίων της Ακροπόλεως, με την κατηγορία του προδότη.
Ο κόσμος αναρωτιόταν τι είχε πραγματικά συμβεί και οι κρατούντες δεν μπορούσαν παρά να δώσουν κάποιες εξηγήσεις. Πώς είχε πεθάνει ετούτος ο άνθρωπος; Στο φύλλο της 6ης Ιουνίου 1825 η «Εφημερίς των Αθηνών», που τυπωνόταν στην Αίγινα αφιέρωσε για το θέμα μόνον ελάχιστες λέξεις:
«Σήμερον ἐτελείωσε τὸν δρόμο τῆς ζωῆς του ὁ Ὀδυσσεὺς Ἀνδροῦτσος.»
Τρεις ημέρες αργότερα, όμως, υποχρεώθηκε να επανέλθει γράφοντας πως ο θάνατος «τοῦ περιβοήτου εἰς τὴν ἱστορίαν  Ὀδυσσέως Ἀνδρίτσου, ἠκολούθησε τρόπῳ τοιᾦδε:
Αὐτὸς εἶχε προβλέψη μὲ τὴν φυσικήν του πανουργίαν δύο τριχίαι, αἱ ὁποῖαι φαίνεττι ὅτι ἦσαν ἀπὸ τὰ γαϊδούρια, ὅπου ἀνέβαινον εἰς τὸ Κάστρον, παλαιαὶς κατὰ κακήν του τύχην καὶ ἀδυνάτους.
Περὶ τὰς 5ης ὥρας τῆς νυκτός, τῆς 4ης Ἰουνίου, ἐνᾦ δύο στρατιῶται, ποὺ τὸν ἐφύλαττον, ἦσαν εἰς τὸ πρωτοΰπνιον, κρεμιέται μὲ τὴν μία ἀπὸ ψηλὰ τοῦ πύργου -Γουλὲ -ἔχοντας ζωσμένην καὶ τὴν ἄλλην εἰς τὴν μέσιν του, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ἀκολούθως νὰ κατεβῇ καὶ ἀπὸ τὰ τείχη τοῦ Κάστρου καὶ νὰ φύγῃ, ὅπου αὐτὸς ἤξευρεν.
Ἀλλὰ ἡ θεία δίκη, προλαμβάνουσα, φαίνεται, τοὺς ὀλεθρίους σκοποὺς τοῦ ἀνθρώπου τούτου, διὰ τὴν Πατρίδα ὠκονόμησεν, προτοῦ νὰ φθάσῃ ἀκόμη εἰς τὰ μέσα τοῦ Πύργου, καταβαίνοντας καὶ σπᾶ ἡ τριχιὰ ἐκείνη, καὶ πίπτει ὁ ἄθλιος εἰς τὸ λιθόστρωτον ἔδαφος τῆς Ἀπτέρου Νίκης, θῦμα ἐλεεινὸν τῆς κακοβουλίας καὶ πανουργίας του.» Ἡ δολοφονία τοῦ Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου.2
Έτσι είχαν συμβεί τα πράγματα;
Πριν απαντήσουμε στο ερώτημα οφείλουμε να σταθούμε στην προσωπικότητα του Οδυσσέα Ανδρούτσου, ο φωτισμός της οποίας φωτίζει άμεσα τις αιτίες και τις συνθήκες του θανάτου του.
Ποιος ήταν ο Οδυσσέας Ανδρούτσος;
Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος γεννήθηκε το 1790 (άλλες πηγές μιλούν για το 1788)  στην Ιθάκη και βαφτίστηκε τέσσερα χρόνια μετά την γέννησή του στο ίδιο μέρος, παίρνοντας το όνομα του μυθικού βασιλιά του νησιού. Ο πατέρας του ήταν ξακουστός στην εποχή του, πραγματικός θρύλος της Ρούμελης, πρωτοκλέφτης οπλαρχηγός που στην συνέχεια έγινε αρματολός, με μεγάλη δράση κατά των Τούρκων. Συνελήφθη από τους Βενετούς στην Δαλματία, παρεδόθη στους Τούρκους το 1793, κλείστηκε στις φυλακές του Λουτρού στην Πόλη, όπου και τον βρήκε ο θάνατος το 1797.
Η μητέρα του ξαναπαντρεύτηκε αργότερα με τον πρακτικό γιατρό Φ. Καμμένο κι από τον γάμο της αυτόν απέκτησε τα πέντε ετεροθαλή αδέλφια του Οδυσσέα (τρία αγόρια και δύο κορίτσια). Ο Οδυσσέας πέρασε στην ιστορία με το επώνυμο Ανδρούτσος αν και ο ίδιος υπέγραφε ως Οδυσσεύς Ανδρίτσου ή Ανδρίτζου.
Ομως δεν ήταν αυτό το πραγματικό του επίθετο.
Ο πατέρας του λεγόταν Ανδρέας Βαρούσης ή σύμφωνα με τον Μπάμπη Άννινο, Ανδρέας Μουτσανάς. Συνηθιζόταν όμως εκείνη την εποχή να προφέρονται τα ονόματα επί το κολακευτικότερον. Έτσι τον Ανδρέα το έλεγαν Ανδρούτσο, τον Πάνο Πανούτσο, τον Γιάννη Γιαννούτσο κ.ο.κ.
Πριν την Επανάσταση του ’21 ο Οδυσσέας ήταν στην στρατιωτική υπηρεσία του Αλή Πασά, όπου και εξελίχθηκε γρήγορα, φτάνοντας, στα 1816, να αναλάβει στρατιωτικός διοικητής στην επαρχία της Λειβαδειάς, ενώ στην συνέχεια η εξουσία του επεκτάθηκε στην Βοιωτία, στην Φωκίδα και την Δωρίδα. Το μέλλον του στην υπηρεσία των Τούρκων διαγραφόταν αναμφίβολα λαμπρό.«Ἀξιοσημείωτον – γράφει ὁ Κωνσταντῖνος Παπαμιχαλόπουλος- ὅτι οὐδεὶς ποτὲ τόσῳς, ὅσῳ ἧν ὁ Ὀδυσεύς, κατέχε τοιαὔτα, τιμητικὰ καὶ μεγάλα ἀξιώματα».
 Κι όμως όταν ξέσπασε η επανάσταση δεν δίστασε να ταχθεί με το μέρος της. Για την ακρίβεια είχε φροντίσει από νωρίτερα να επιλέξει στρατόπεδο,δεδομένου ότι από το 1818 είχε προσχωρήσει στην Φιλική Εταιρεία. Είχε τον διάβολο μέσα του, όπως ο ίδιος συνήθιζε να λέει.
Εκείνον όμως τον διάβολο που δεν αφήνει σε ησυχία τις συνειδήσεις και τις ωθεί στις μεγάλες πράξεις.
Σ’ ένα γράμμα του στον Μοραΐτην Κοτζαμπάση Αναστάσιο Λόντο, γραμμένο στις 14 Φεβρουαρίου του 1824, γράφει χαρακτηριστικά: «Ἐσηκώθη ἡ Ἐπανάστασις καὶ εὐθὺς συρόμενος ἀπὸ τὸν διάβολόν μου, ἐλάτρευσα τοὺς ἀρχηγούς της, τὴν φωνή της ἄκουσα στὰ φυλλοκάρδια μου, ἐσεβάστην τὴν ἀπόφασίν της καὶ ἔτρεξα μὲ ὅλους τοὺς ἀρματολοὺς τῆς Ἑλλάδος νὰ σκοτώσῳ τοὺς Τούρκους. Μολονότι ἐκέρδιζα ἐν καιρῷ Τουρκίας, ὁ διάβολός μου μοῦ ἀφήρεσεν αὐτὴν τὴν κλίσιν, ἀφοῦ ἐσηκώσαμεν τὰ ἅρματα.
Καί τί τά πολυλογῶ; Τόσον μὲ ἐφώτισεν ὁ διάβολός μου, ὥστε νὰ γεμίσῳ ψείρας, νὰ λιμάξῳ ψωμί, νὰ κοιτῶμαι εἰς τὰ νερά, εἰς τὰ χιόνια καὶ εἰς τὴν λάσπην, νὰ δοκιμάζῳ κάθε στρατιωτικὴν ἀχαριστίαν, νὰ πίνῳ φαρμάκια ἀπὸ ἐχθροὺς καὶ φίλους, νὰ κυνηγῶμαι ὡς κατάδικος, ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς συγγενεῖς καὶ φίλους τῆς δικαιοσύνης, νὰ ἐπιθυμῷ συνελεύσεις ἐθνικάς, νὰ ἀγαπῷ δικαίους διοικητάς, νὰ εἶμαι λάτρης τῶν ἐναρέτων καὶ φίλος τῶν σοφῶν, νὰ διψῷ τὴν αὐτονομίαν καὶ ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑλλάδος, ἐπιθυμῶντας μόνον καὶ μόνον Ἕλληνας νὰ διοικοῦν καὶ νὰ βασιλεύουν εἰς τοὺς Ἕλληνας.»
Στο στόχαστρο του κοτζαμπασισμού Ἡ δολοφονία τοῦ Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου.3
εΗ προσφορά του Οδυσσέα Ανδρούτσου στην ελληνική επανάσταση – για την οποία δεν μπορούμε να μιλήσουμε αναλυτικά εδώ- υπήρξε μεγάλη και θα μπορούσε ίσως να είναι μεγαλύτερη, αν το ελληνικό κατεστημένο της εποχής δεν επετύγχανε την σπίλωση και την εξόντωσή τουμ βλέποντας στο πρόσωπό του έναν αυριανό εχθρό. «Τὸ κόμμα τῶν πολιτικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκε ὁ Λόντος-γράφει ὁ Μπάμπης Ἄννινος – ἠχθρεύετο ἀνέκαθεν τὸν Ὀδυσσέα, ἀνήκοντα φυσικὰ εἰς τὸ κόμμα τῶν στρατιωτικῶν, τὸ ἀποτελεσθὲν ἐν ἀρχῇ ἐκ τοῦ Κολοκοτρώνη, Ὑψηλάντου καὶ ἄλλων ὁπλαρχηγῶν. Ὁ ἀτίθασος καὶ πανοῦργος πολεμιστὴς δὲν ὑπετάσσετο εὐκόλως εἰς τὰς ἰδιοτελεῖς ὀρέξεις καὶ δὲν ἔστεργε νὰ ἐξυπηρετῇ τὰ σχέδια τῶν αὐθαιρέτων κοτζαμπάσηδων, οὐδὲ νὰ συμπράττῃ μετ’ αὐτῶν εἰς τὰς μικροραδιουργίας των».

Είχε πολλούς, λοιπόν, εχθρούς ο Οδυσσέας και κυρίως την τάξη των ανθρώπων που ήθελαν να γίνουν Τούρκοι στην θέση των Τούρκων, επιδιώκοντας να απαλλαγούν κάποια στιγμή από τους λαϊκούς ηγέτες της εποχής. Ο Κορδάτος, που δεν πολυσυμπαθεί τον Ανδρούτσο, αποτιμά ως εξής την προσωπικότητά του: «Τρεῖς κυρίως στρατιωτικὲς μορφὲς ἔβγαλε τὸ Εἰκοσιένα: Τὸν Κολοκοτρώνη, τὸν Ὀδυσσέα Ἀνδροῦτσο καὶ τὸν Γεώργιο Καραϊσκάκη.»

Αναμφίβολα περί αυτού επρόκειτο, γι’ αυτό και ο Οδυσσέας ήταν πάντοτε στο στόχαστρο του κοινωνικοπολιτικού κατεστημένου της εποχής που δεν έχανε ευκαιρία να εντοπίζει και να αξιοποιεί τα σημεία στα οποία ήταν ευάλωτος, την σκληρότητά του, την καχυποψία του, την φιλαρχία του και κυρίως την τόλμη του. Το γεγονός δηλαδή ότι δεν δίσταζε να κλείνει προσωρινές συμμαχίες με τον αντίπαλο, επιδιώκοντας εμφανή ή λιγότερο εμφανή, άμεσα, μεσοπρόθεσμα ή και μακροπρόθεσμα κέρδη, για την επανάσταση. Στο γράμμα του προς τον Δ. Υψηλάντη, που αναφέραμε στην αρχή, ο ίδιος γράφει γι’ αυτή του την τακτική:

 

«νὰ πληροφορήσῃς τὸν κόσμο ὅτι ἐγὼ κρατῶ πάντα ἀνταπόκρισιν μὲ τοὺς Τούρκους, μὲ σκοπὸν πατριτικόν, ὅπου μὲ τοῦτον τὸν τρόπον νὰ ἠμπορέσωμεν καμμίαν φορὰν νὰ τοὺς φέρομεν εἰς καμμίαν τοποθεσίαν, ὅπου τοὺς χάσωμεν. Ἀλλὰ ταὔτα μου τὰ τερτίπια οἱ κοτζαμπάσηδες καὶ οἱ νέοι Γεραλαῖοι τῆς μεγάλης ἐπικρατείας τῆς Ἑλλάδος τὰ λὲν προδοσίες.».

Αν βέβαια τα πράγματα είχαν μείνει στο επίπεδο της συκοφαντίας λίγο θα ήταν το κακό. Όμως δεν έμειναν εκεί. Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος φυλακίστηκε και δολοφονήθηκε με την κατηγορία του προδότη κι έμεινε στην μνήμη των ανθρώπων μ’ αυτή την ρετσινιά για 40 ολόκληρα χρόνια.
Ας δούμε εν συντομία το πώς: Σπιλωμένος, δολοφονημένος, διασυρμένος Ἡ δολοφονία τοῦ Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου.5

Τον Δεκέμβριο του 1824 κατηγορήθηκε ότι είχε έρθει σε συμφωνία με τους Τούρκους, επιδιώκοντας να δημιουργήσει ανεξάρτητο καπετανάτο στην Ανατολική Ρούμελη και την Εύβοια. Έτσι, με εντολή της κυβερνήσεως των επαναστατημένων Ελλήνων κινήθηκαν εναντίον του ελληνικά στρατεύματα, επικεφαλής των οποίων βρισκόταν το πρώην πρωτοπαλλήκαρο του, ο Γιάννης Γκούρας. Το ό,τι ο Ανδρούτσος είχε έλθει σε συνεννόηση με τους Τούρκους δεν αμφισβητείται ούτε από τους επικριτές του ούτε από τους υποστηρικτές του. Οι πρώτοι όμως μιλούν για προδοσία, ενώ οι δεύτεροι για την συνηθισμένη τακτική του Οδυσσέα να ξεγελά τον αντίπαλο, με σκοπό το όφελος του επαναστατικού αγώνα.Ἡ δολοφονία τοῦ Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου.4
«Ὁ Ὀδυσσεὺς – λέει στὶς Ἀναμνήσεις του ὁ γαμβρός καὶ συναγωνιστής του Ἔδουάρδ Τρελλῶνη – πώποτε δὲν ἐπρόδωσε, ἦτον ὁ εἰλικρινέστερος πατριώτης καὶ στρατηγικώτερος ἀνὴρ τῆς ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως… Κατέφυγε δὲ εἰς τοὺς Τούρκους, ἴνα ἀπειλήσῃ τὴν ἀχαλινώτως διώκουσαν αὐτὸν κυβέρνησιν καὶ ἴνα φέρῃ τὸν τουρκικὸν στρατὸν εἰς τὰς χείρας τῶν Ἑλλήνων. Ἦτον γενικὸν στρατήγημα τῶν τε Ἑλλήνων καὶ Τούρκων νὰ προσποιῶνται προδοσίαν, ὅπως ὁ εἰς παγιδεύσῃ τὸν ἄλλον.»

Τα ίδια πάνω- κάτω λέει κι ο Ν. Σπηλιάδης στα απομνημονεύματα του.
Όμως και η ίδια η συμπεριφορά του Οδυσσέα όταν τα ελληνικά στρατεύματα στράφηκαν εναντίον του δεν ήταν συμπεριφορά προδότη, δεδομένου ότι απέφυγε να κτυπηθεί μαζί τους, στηριζόμενος στην τουρκική βοήθεια που εύκολα μπορούσε να εξασφαλίσει. Ο Γκούρας μάλιστα στις εκθέσεις του προς τους ανωτέρους του κατηγορεί τον Οδυσσέα ως δειλό επειδή απέφευγε να συγκρουστεί μαζί του.
Τελικά, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος παρεδόθη στους διώκτες του, οι οποίοι αντί να τον αφήσουν ελεύθερο, όπως του είχαν υποσχεθεί, τον οδήγησαν στην Αθήνα και τον φυλάκισαν στην Ακρόπολη. Μάλιστα όταν τον περνούσαν από τους δρόμους της πόλεως φρόντισαν και για την δημόσια διαπόμπευσή του.

«Ἡ ὑπόληψίς του – γράφει ὁ Κᾶρλ Μέντελσον-  εἶχε ξεπέση ἐξ αἰτίας τῶν μηχανοῤῥαφιῶν τῶν ἀντιπάλων του καὶ τὸ πλῆθος τὸν σκαμπίλιζε εἰς τὸν δρόμον, καθὼς τὸν περνοῦσαν

Τελικά την νύνκτα 4 προς 5 Ιουνίου του 1825, αφού πρώτα τον βασάνισαν για να τους πει πού είχε κρυμμένους θησαυρούς, τον δολοφόνησαν συνθλίβοντάς του τα γεννητικά όργανα και στην συνέχεια οργάνωσαν την σκηνοθεσία ότι ο θάνατός του προήλθε από την προσπάθειά του να δραπετεύσει.

Ο Ανδρούτσος δολοφονήθηκε. Ἡ δολοφονία τοῦ Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου.6

Σ’ αυτό βρίσκεται σύμφωνη η πλειοψηφία των ιστορικών. Ο Σπηλιάδης μάλιστα προσθέτει πως την διαταγή της δολοφονίας την έδωσε ο Γκούρας κατ’ εντολή της κυβερνήσεως ή του Κωλέτη. Προφανώς έτσι έγινε δεδομένου ότι όπως μας πληροφορεί ο Μακρυγιάννης τον Γκούρα «τὸν ἔτυπτε ἡ συνείδησίς του διὰ τὸ κάμωμα ὁποῦ καμεν εἰς τὸν Δυσσέα»…

Ο νεκρός Οδυσσέας ετάφη  στον μικρό ναό των Ασωμάτων στους πρόποδες της Ακροπόλεως και μετά από οκτώ χρόνια η γυναίκα του πραγματοποίησε εκταφή των οστών, τα οποία κατέθεσε σε κάποιον από τους ναούς της πόλεως. Εν τω μεταξύ ο διασυρμός του αγωνιστή συνεχιζόταν και μετά τον θάνατό του. Για σαράντα ολόκληρα χρόνια τον αναθεμάτιζαν ως προδότη και κανείς δεν ήξερε πού βρίσκονται τα οστά του. Εδέησε όμως έστω και καθυστερημένα η πολιτεία να αναγνωρίσει την προσφορά του ήρωα και να του αποδώσει τις στοιχειώδεις τιμές, την Κυριακή 21/2/1865 κατά την τέλεση μνημοσύνου στην Μητρόπολη και την μετακομιδή των οστών του στο Α` Νεκροταφείο.
Έστω και αργά αυτή η δικαίωση ήταν σημαντική αν και στην συνείδηση του λαού ο Ανδρούτσος ήταν πάντα δικαιωμένος.

 φλόγα

(Visited 225 times, 1 visits today)




Leave a Reply